Gemeenteraadsverkiezingen 2018

Kopieer de landelijke aanpak niet. Dat gaat lokaal mis.

De Tweede Kamerverkiezingen zijn voorbij. Voor 21 maart 2018 staan de gemeenteraadsverkiezingen op het programma. De focus wordt verlegd en politieke partijen mobiliseren hun plaatselijke afdelingen. Nu zijn jullie aan zet! Het is misschien verleidelijk om de strategie van de Tweede Kamerverkiezingen te kopiëren, maar zo werkt het niet. Lokale verkiezingen zijn andere koek! Kopieer de landelijke aanpak niet, want dan gaat het lokaal mis!

Twee belangrijke  verschillen tussen landelijke en lokale verkiezingen zijn de opkomst en de deelnemende partijen. De opkomst bij de gemeenteraadsverkiezingen is lager dan bij de Tweede Kamerverkiezingen. Sinds 1998 minder dan 60%. De opkomst van kiezers die bij landelijke verkiezingen GroenLinks of SGP stemmen, is met ruim 90% het hoogst. Daarna komen CDA en CU met ruim 80%. De opkomst van PVV-kiezers is met pakweg 50% het laagst. Er doen aan de gemeenteraadsverkiezingen veel partijen mee die niet landelijk actief zijn. Hun aandeel is sinds 2014 maar liefst 28%.

De kandidaat
Zes op de tien mensen brengen hun stem uit bij de gemeenteraadsverkiezingen. Wat is hun motivatie? Zij zijn maatschappelijk betrokken en hebben naast hun belangstelling voor de landelijke politiek óók interesse in het lokaal bestuur. Het lijkt er op dat hun keuze meer nog dan bij landelijke verkiezingen bepaald wordt door de persoon van de kandidaten. Dat blijkt uit het Lokaal kiezersonderzoek 2016. Kiezers kennen lokale kandidaten vaak beter dan landelijke kandidaten. Wie is hij ook al weer? Kan ik hem vertrouwen?

Gemeenteraadsverkiezingen 2018 Schipper & Oosterwijk politieke communicatie campagne advies coaching training

Zij laten ook meewegen of de kandidaat bereid is om te luisteren. Staat hij open voor andere standpunten of doet hij toch waar hij zin in heeft? Daar moeten partijen in de profilering van hun kandidaten terdege rekening mee houden. Het is opmerkelijk dat kiezers die alléén bij landelijke verkiezingen naar de stembus gaan relatief jong zijn en nauwelijks geïnteresseerd zijn in politiek. Zij blijven bij lokale verkiezingen thuis. Ook dat is iets waar de partijen in hun campagne op in moeten spelen. Dat geldt met name voor partijen met een jonge achterban.

Lokaal belang
Pakweg vier op de tien kiezers stemmen op een lokale partij. Wie zijn zij? Het zijn vooral oudere en praktisch geschoolde mensen met een kleine beurs. Zij hebben doorgaans weinig vertrouwen in de politiek en klagen over de dienstverlening van de gemeente. Waarom stemmen zij lokaal anders dan landelijk? Daar zijn twee belangrijke motieven voor. Het eerste is dat de partij waarop zij bij de Tweede Kamerverkiezingen hebben gestemd lokaal niet meedoet. Daarnaast maken zij lokaal een andere afweging: ‘Het gaat om lokale belangen en daar heeft een plaatselijke partij meer oog voor’.
Vooral de kiezers van 50PLUS (70%) en PVV(50%) kiezen bij gemeenteraadsverkiezingen voor een lokale partij. De kiezers van de SGP doen dat volgens het onderzoek niet. De kanttekening bij deze uitslag is dat het aantal respondenten van onder andere de SGP te klein is voor een betrouwbare uitkomst. Bij de meeste partijen zit het percentage kiezers dat bij lokale verkiezingen kiest voor een lokale partij rond de 10%. Dat geldt ook voor CDA en CU.

De sociale media
Nu partijen weten wie hun kiezers zijn, moeten zij een manier vinden om hen effectief te bereiken. Zelfs de mensen die willen weten wat er lokaal speelt, gaan niet massaal op zoek naar lokaal nieuws. Slechts 13% doet dat. De informatie moet dus actief aangeboden worden. De politieke partijen hebben tijdens de campagne voor de Tweede Kamerverkiezingen in vergelijking met 2012 veel meer gedaan met sociale media. De christelijke partijen wisten op die manier hun virtuele biblebelt te bereiken. Die strategie werkt niet op lokaal niveau!
Minder dan 6% van de lokale kiezers maakte in 2016 gebruik van sociale media om de lokale politiek te volgen. Dat is een opmerkelijk laag percentage! Die  6% bestaat uit mensen die politiek geïnteresseerd zijn: hoger opgeleiden tussen de 25 en 44 jaar. Zij nemen ook vaak deel aan discussies over het lokaal bestuur. Het zijn de plaatselijke opiniemakers, die je overal tegenkomt. Waar komt dat lage percentage vandaan? Eén van de verklaringen die het Lokaal kiezersonderzoek 2016 geeft is de kwaliteit van het aanbod. Het volgen van lokale politici op sociale media levert blijkbaar nog weinig meerwaarde op!

Papieren krant
Als de lokale campagne het vooralsnog niet van sociale media moet hebben, wat is dan de beste manier om lokale kiezers te bereiken?  Naar verwachting gaan  zes op de tien mensen op 21 maart 2018 stemmen. Zij hebben niet bar veel belangstelling voor lokale politiek. Waar halen zij hun kennis en informatie vandaan?
Opmerkelijk: de meeste informatie halen zij uit de papieren krant! 70% van de mensen leest een krant. Dat willen zeggen: 40% leest een gratis huis-aan-huis blad en maar een heel klein deel slaat het nieuws over de lokale politiek dan over. De meeste mensen krijgen naast dat lokale huis-aan-huis blad ook nog een andere krant onder ogen. Het onderzoek laat zien dat de lokale en regionale kranten het meeste effect hebben op de kennis van lokale politieke nieuwtjes. De landelijke kranten leren mensen het meest over de achtergronden van het politieke systeem, zoals het dualisme.

Lokale verkiezingen zijn andere koek dan landelijke verkiezingen. Kiezers hebben andere overwegingen voor het bepalen van hun keuze en halen hun informatie ergens anders vandaan. De papieren krant verslaat de sociale media met een straatlengte voorsprong. Daar moeten lokale campagneteams rekening mee houden.