Terrorisme en communicatie

Het is alweer vijftien jaar geleden. Ik leidde een driedaagse excursie voor lokale en provinciale bestuurders naar het Europees Parlement in Straatsburg. Een collega beloofde me dat er voor de inhoudelijke ondersteuning een kenner van de Europese geschiedenis mee zou gaan. Dat leek me een goed plan. Een paar weken voor het vertrek noemde hij de naam van een jongedame. Ik keek verbaasd op. Eerlijk gezegd had ik nog nooit van haar gehoord: “Beatrice de Graaf?”

Inmiddels kennen we haar allemaal. Beatrice ontpopt zich als onze nationale terrorisme-expert en is toegetreden tot het illustere gezelschap van BN’ers. De reacties op haar analyses en commentaren na de aanslagen in Parijs zijn lovend. “Met een verbijsterende hoeveelheid kennis, die ze moeiteloos op weet te diepen en vervolgens in vlekkeloos Nederlands volkomen begrijpelijk en gul met ons deelt, haalt ze de hysterie uit het terrorismedebat”, aldus columnist Bert Wagendorp in de Volkskrant.

nieuws
De Correspondent betitelde haar als de hoogleraar die Nederland de weg wijst. Dat is vanzelfsprekend een groot compliment voor Beatrice, maar legt ook de vinger op de zere plek. Is het niet de regering die ons de weg moet wijzen en gerust moet stellen? Waar is de minister-president? En de minister van Veiligheid en Justitie? In de lezing van onze nationale terrorisme-expert is voor een effectieve bestrijding van terrorisme cruciaal wat je communiceert. Het komt erop aan de rust in de samenleving te bewaren en het zaadje van radicalisering niet te voeden.

Het is natuurlijk niet zo dat het kabinet en de politiek helemaal afwezig zijn in het debat over terrorisme. De hamvraag is echter wat onze leidslieden communiceren. Beatrice de Graaf betoogt dat de geschiedenis op een genadeloze manier blootlegt dat oorlogsretoriek en spierballentaal contraproductief zijn. Het speelt terroristen in de kaart, bijvoorbeeld bij de werving van nieuwe rekruten. Desondanks verklaart de minister-president de oorlog aan IS en wil de ene politicus niet voor de ander onderdoen in stoere taal.

Het is niet mogelijk om niet te communiceren. Alles wat je zegt of juist niet zegt, doet of juist niet doet, bevat een boodschap. Het zou goed zijn als onze regering en onze volksvertegenwoordigers zich dat goed bewust zijn. Beatrice de Graaf zei het ook: “Elke daad die je stelt is een boodschap”. Wat communiceert de Belgische regering met het militair machtsvertoon in Brussel? Het is hier reuze gevaarlijk! Terrorismebestrijders hebben veel minder invloed op de beeldvorming en de publieke opinie dan voorheen. Ik hoop dat hun communicatieadviseurs het er nog maar eens goed inwrijven: “Het is cruciaal wat je direct en indirect communiceert”.

Nico Schipper / 25 november 2015