Wethouder worden? Wie durft?

Dat was de kop boven een artikel in het Algemeen Dagblad. Waarom? In de eerste helft van 2015 stapten er al 69 wethouders op. Margriet Jongerius (GroenLinks) in Utrecht was de laatste: “Wethouder zijn is niet gemakkelijk”.

De redenen om te stappen lopen uiteen. Jan Batelaan (VVD) was wethouder in het Groningse Menterwolde. Hij liet zelf weten dat hij niet langer de juiste persoon op de juiste plek was. Marco van der Dorst (D66) uit Eindhoven had een ander motief: “Het werk is niet meer te combineren met mijn privéleven”. Bij Margriet Jongerius knelde de politieke jas.

Het wethouderschap is zwaarder dan de kandidaten vooraf denken. “Het is geen makkelijke functie”, volgens Arno Kosten. De hoogleraar Bestuurskunde wijst erop dat de wethouder kwetsbaar is geworden. De gemeenteraad zit er bovenop om te controleren of de wethouder al die nieuwe gemeentelijke taken wel naar behoren uitvoert. Daar komt bij dat het wantrouwen naar bestuurders toeneemt.

WIE ZIJN WIJ - Introductie

Margriet Jongerius had het vooral moeilijk met het debat. Er was geen ruimte om te twijfelen en geen tijd om tot een genuanceerde afweging te komen. Pieter Hilhorst (PvdA) stapte vorig jaar op na een verkiezingsnederlaag: “Ik heb me laten meesleuren en ging hakketakken. Daar waren mijn tegenstanders bedrevener in. Ik werd een schim van de politicus die ik wilde zijn”.

In de periode tussen 2006 en 2010 stapten meer dan 500 van de 1500 wethouder tussentijds op. Ongeveer de helft daarvan werd naar huis gestuurd na een politieke vertrouwensbreuk. De andere helft koos er zelf voor om eerder te stoppen. Wethouder worden? Wie durft er nog?

Het is voor zittende bestuurders zaak om mee te bewegen met de ontwikkelingen in het openbaar bestuur. De wethouder van nu moet veel meer dan voorheen een verbinder zijn. Hij is de makelaar tussen diverse partijen in het publieke domein. Waar leer je dat? Hoe breng je de wensen vanuit de samenleving en je eigen politieke overtuiging bij elkaar? Wat betekent dat voor je manier van communiceren? Het is belangrijk een antwoord te vinden op die vragen en je ervaringen te delen met collega’s.

Nico Schipper / 14 november 2015